Upadłość konsumencka dawnego przedsiębiorcy budzi wiele pytań i kontrowersji. Charakterystyka tych postępowań jest odmienna od spraw osób, które biznesu nigdy nie prowadziły. Dlatego warto poznać na czym polegają te różnice oraz z jakimi wyzwaniami przyjdzie mierzyć się przedsiębiorcy rozpoczynające tę procedurę oddłużeniową.

W naszym artykule znajdziesz odpowiedzi na 16 pytań najczęściej pojawiających się podczas rozmowy z prawnikiem. Dowiesz się między innymi:

Odpowiedzi pozwalają zorientować się w najważniejszych kwestiach upadłości dawnych przedsiębiorców i rozszerzyć swoją wiedzę przed przystąpieniem do procesu oddłużania.

Tak, co do zasady postępowanie upadłościowe obejmie zobowiązania związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, które powstały przed ogłoszeniem upadłości. Dotyczy to zarówno długów cywilnoprawnych, jak i publicznoprawnych, czyli przykładowo należności wobec urzędu skarbowego.

W praktyce do postępowania mogą więc trafić m.in. niezapłacone faktury, rachunki, kredyty firmowe, zobowiązania z umów leasingu. Sam fakt, że zobowiązanie powstało w związku z prowadzoną wcześniej działalnością gospodarczą, nie wyłącza go z możliwości oddłużenia.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku zobowiązań powstałych już po dniu ogłoszenia upadłości. Jeżeli dłużnik po ogłoszeniu upadłości zaciągnie nowe kredyty lub pożyczki to trwające postępowanie nie spowoduje, że zostaną one zredukowane lub umorzone.

Zaległości wobec ZUS i urzędu skarbowego co do zasady mogą zostać objęte planem spłaty, a w części niewykonanej – umorzone po jego wykonaniu. Dotyczy to m.in. zaległych składek emerytalnych i rentowych, zdrowotnych, a także zobowiązań z tytułu VAT, PIT czy CIT.

Wierzyciele publiczni, którzy zamierzają uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym, składają zgłoszenia wierzytelności do syndyka masy upadłości. Ich zgłoszenia, podobnie jak w przypadku pozostałych wierzycieli, przechodzą kontrolę formalną przeprowadzoną przez syndyka. W toku weryfikacji zgłoszenia może ujawnić się, że istnienie lub wysokość części należności budzi wątpliwości, w tym ze względu na możliwe przedawnienie.

Zasady spłaty należności publicznych będą określane na etapie ustalania planu spłaty wierzycieli. Właśnie w tym dokumencie sąd określi, ile będzie wynosiła miesięczna rata i przez jaki okres będą następowały spłaty. Część środków trafi do urzędu skarbowego i ZUS, o ile zostaną uwzględnieni w planie spłaty.

Brak majątku firmowego, nieruchomości czy gotówki na koncie nie stanowi przeszkody do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Prawo upadłościowe nie uzależnia możliwości złożenia wniosku o upadłość od sytuacji majątkowej dłużnika, który jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej.

Z punktu widzenia upadłości istotne znaczenie ma utrata zdolności do regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Zgodnie z przepisami domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Oczywiście można wykazać, że do niewypłacalności doszło wcześniej.

W upadłości konsumenckiej, która może obejmować osoby prowadzące w przeszłości firmę, brak majątku nie będzie stanowił realnej przeszkody do ogłoszenia upadłości i przeprowadzenia całej procedury oddłużenia. Jeżeli majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania, koszty te tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Niezaspokojone koszty mogą następnie zostać uwzględnione w planie spłaty wierzycieli.

Mając zawieszoną działalność gospodarczą w CEIDG nie można wnioskować o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Wykreślenie firmy z CEIDG jest konieczne, aby dłużnik mógł złożyć wniosek jako osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Nie przesądza jednak samo w sobie o ogłoszeniu upadłości – dłużnik musi być również niewypłacalny.

Z naszego doświadczenia wynika, że przesłanka ta jest skrupulatnie weryfikowana przez pracowników wymiaru sprawiedliwości. W aktach dotyczących postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości można znaleźć ślad o czynnościach sprawdzających podejmowanych względem osoby zadłużonej, a jedną z nich jest właśnie określenie jej statusu.

Jeśli zadłużenie powstało w związku z prowadzeniem biznesu, warto tę okoliczność skrupulatnie opisać w treści uzasadnienia wniosku. W tym miejscu można również zawrzeć informację o dacie wykreślenia firmy z rejestru wraz z powołaniem się na zaświadczenie wygenerowane z ewidencji, które ułatwi i przyspieszy pracę w sądzie.

Tak, można ubiegać się o upadłość jako członek zarządu, o ile nie ma się działalności gospodarczej we własnym imieniu. Powołanie do zarządu i reprezentowanie spółki nie oznacza automatycznie, że członek zarządu prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu. W tym przypadku przedsiębiorcą jest sama spółka z o.o., która posiada odrębną osobowość prawną (osoba prawna).

Sytuacja wygląda inaczej, jeżeli członek zarządu prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą lub posiada inny status powodujący, że podlega przepisom dotyczącym upadłości przedsiębiorców. W tym wariancie upadłość w trybie konsumenckim będzie możliwa po wykreśleniu jednoosobowej firmy. Ewentualnie pozostaje ścieżka dedykowana stricte przedsiębiorcom.

W sprawach naszych klientów spotkamy się z sytuacjami, w których członkowie organów zarządzających decydują się na upadłość z powodu obciążenia za długi spółki. Przyczyną zadłużenia może być na przykład odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki na podstawie art. 299 k.s.h. Brak wystarczającego majątku osobistego może prowadzić do niewypłacalności tej osoby.

Nie, brak złożenia wniosku o upadłość firmy nie blokuje możliwości wnioskowania o upadłość, jako konsument. Po zakończeniu biznesu i wykreśleniu przedsiębiorcy z CEIDG może on złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Żaden przepis prawa upadłościowego nie przewiduje sankcji w postaci okresowego lub stałego zakazu składania takiego wniosku.

Niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym terminie może mieć znaczenie przy ocenie zachowania dłużnika. Jeżeli sąd ustali, że upadły doprowadził do niewypłacalności albo istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty zostanie ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy.

Należy pamiętać, że każda sprawa byłego przedsiębiorcy wymaga indywidualnej analizy. Znaczenie mają zarówno fakt i moment zakończenia działalności gospodarczej, jak również przyczyny powstania niewypłacalności, decyzje oraz działania podejmowane przez dłużnika w okresie narastania zadłużenia.

Tak, kredyt hipoteczny zostanie objęty skutkami upadłości konsumenckiej. Z dniem ogłoszenia upadłości zobowiązania pieniężne, których termin płatności jeszcze nie nastąpił, stają się wymagalne. Oznacza to, że nawet jeśli dłużnik miał spłacać kredyt jeszcze przez kilka lub kilkanaście lat, to bank może dochodzić w upadłości całej należności.

Jeżeli nieruchomość obciążona hipoteką należy do upadłego i wchodzi do masy upadłości, syndyk co do zasady może ją sprzedać. Bank jako wierzyciel zabezpieczony hipoteką korzysta przy tym z pierwszeństwa zaspokojenia z ceny sprzedaży nieruchomości. Wierzyciel rzeczowy (bank) odzyska część środków w ramach odrębnych planów podziału funduszy masy upadłości.

Utrata mieszkania lub domu nie oznacza jednak, że dłużnik pozostaje bez środków i miejsca do zamieszkania. Na wniosek zadłużonego z sumy uzyskanej ze sprzedaży mieszkania albo domu można wydzielić kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu w tej samej lub sąsiedniej miejscowości za okres od 12 do 24 miesięcy.

Tak, długi wynikające z leasingu samochodu firmowego mogą być umorzone albo zredukowane w upadłości. W postępowaniach oddłużeniowych przedsiębiorców prowadzących w przeszłości firmy transportowe lub budowlane często można spotkać się właśnie z nierozliczonym leasingiem.

Zobowiązania wynikające z leasingu potrafią być jednymi z największych w całej puli długów. Na ich wysokość składają się nie tylko raty wynikające z płatności miesięcznych na rzecz leasingodawcy. Ich wysokość podnoszą opłaty związane z karami umownymi, odsetkami, upomnieniami, kosztami odbioru, wyceny oraz sprzedaży pojazdu.

Warto pamiętać, że w przypadku leasingu operacyjnego samochód pozostaje własnością finansującego do momentu jego wykupu. W rezultacie leasingowane samochody nie będą stanowiły składników masy upadłości, które będą podlegały zbyciu przez syndyka.

W szczególnych przypadkach syndyk może zdecydować o dalszym wykonywaniu umowy, jeżeli jest to uzasadnione interesem masy upadłości. Ewentualny wykup pojazdu zależy od warunków umowy, zgód wymaganych przepisami oraz ekonomicznej opłacalności takiej decyzji.

Upadłość konsumencka dawnego przedsiębiorcy może być trudniejsza niż upadłość osoby, która nigdy nie miała firmy. Może zdarzyć się tak, że ze względu na znaczną liczbę wierzycieli oraz majątek firmowy sąd postanowi, że postępowanie będzie prowadzone zgodnie z przepisami części pierwszej Prawa upadłościowego, potocznie określanymi jako zasady ogólne. Wtedy procedura oddłużania jest bardziej sformalizowana i zajmuje więcej czasu.

Taka sprawa może wymagać zgromadzenia i przeanalizowania większej liczby dokumentów i informacji. W szczególności warto zwrócić uwagę na zdarzenia biznesowe prowadzące do stanu utraty zdolności płatniczej. Twierdzenia podniesione w uzasadnieniu powinny być spójne z dokumentacją załączoną do wniosku.

Upadłości dawnych przedsiębiorców wymagają od osób sporządzających wniosek nie tylko znajomości przepisów, ale także mechanizmów rządzących biznesem. Do tego potrzebna jest rzetelna analiza finansów firmowych oraz dokładne przedstawienie historii skutkującej ostatecznym bankructwem.

Majątek firmowy po ogłoszeniu bankructwa zostanie sprzedany przez syndyka w toku postępowania upadłościowego. Wcześniej syndyk dokona jego zabezpieczenia, oszacowania wartości i wybierze tryb sprzedaży. W przypadku większych przedsiębiorstw taki majątek może obejmować maszyny, samochody, linie produkcyjne czy grunty.

Likwidacja majątku w postępowaniu upadłościowym ma na celu spieniężenie składników majątkowych stanowiących własność zadłużonego przedsiębiorcy. Pieniądze uzyskane ze sprzedaży pozwolą na pokrycie kosztów postępowania i zaspokojenie wierzycieli.

Prawo upadłościowe przewiduje jednak określone wyłączenia z masy upadłości, takie jak przedmioty potrzebne do codziennego funkcjonowania, określone świadczenia oraz część dochodów niepodlegających zajęciu. O procesie sprzedaży samochodu przez syndyka pisaliśmy tutaj.

Ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie powoduje automatycznego zakazu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Żaden przepis nie wprowadza takiej regulacji. Warto jednak pamiętać, że zadłużona osoba nie może swobodnie rozporządzać składnikami majątku wchodzącymi do masy upadłości.

Co więcej, mienie pozyskane po ogłoszeniu upadłości również co do zasady będzie podlegało spieniężeniu przez syndyka, o ile nie podlega wyłączeniu. Ze względu na szereg komplikacji proceduralnych startowanie z nowym biznesem zaraz po upadłości będzie generowało wiele komplikacji zarówno dla samego zadłużonego jak i syndyka.

Zdecydowanie bezpieczniejszym rozwiązaniem będzie poczekanie na zakończenie upadłości – przynajmniej do momentu ustalenia przez sąd planu spłaty wierzycieli. Wtedy oddłużona osoba może samodzielnie decydować o posiadanych przez siebie środkach pieniężnych oraz w sposób swobodny gromadzić majątek.

Nie można jednoznacznie wskazać, ile trwa upadłość konsumencka dawnego przedsiębiorcy. Na czas procedowania sprawy ma wpływ wiele różnych czynników. W szczególności wpływa na to tryb prowadzenia sprawy (zasady ogólne lub uproszczone), majątek podlegający likwidacji oraz czas prowadzenia spraw sądowych wytoczonych przeciwko dłużnikowi.

Zgodnie z ustawą postanowienie w przedmiocie ogłoszenia upadłości powinno zostać wydane w terminie dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. Jest to jednak termin instrukcyjny i w praktyce jego rozpoznanie może potrwać dłużej. Wszystko przy założeniu, że wniosek nie zawiera żadnych braków fiskalnych i formalnych wymaganych przepisami prawa.

Właściwe postępowanie upadłościowe obejmujące okres od dnia ogłoszenia postanowienia o upadłości do momentu ustalenia planu spłaty wierzycieli może trwać kilka lat. Jeśli dłużnik blisko współpracuje z syndykiem, terminowo udziela potrzebnych informacji oraz udostępnia dokumenty, w tym aktywnie poszukuje nabywców sprzedawanego mienia, czas ten może ulec znacznemu skróceniu.

Uzasadnienie stanowi jeden z kluczowych elementów wniosku. Jego treść powinna opisywać przede wszystkim historię powstania stanu niewypłacalności osoby zadłużonej. Piszemy zwięźle, prosto i na temat. Skupiamy się na głównych wątkach sprawy i nie wdajemy się w niepotrzebne dygresje. Szczególnie warto zwrócić uwagę na kilka istotnych elementów:

Więcej o tym, jak przygotować uzasadnienie wniosku o upadłość pisaliśmy tutaj.

Długość planu spłaty i wysokość miesięcznych rat są wyznaczane indywidualnie na podstawie sytuacji finansowej, rodzinnej i możliwości zarobkowych upadłego. Co do zasady plan spłaty wierzycieli ustala się na okres nieprzekraczający 36 miesięcy. Jeżeli jednak upadły doprowadził do niewypłacalności albo istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, plan spłaty ustala się na okres od 36 do 84 miesięcy

Sąd weźmie pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego, koszty życia, potrzeby mieszkaniowe oraz sytuację osób pozostających na jego utrzymaniu. Znaczenie mają więc nie tylko aktualnie osiągane dochody, ale również realne możliwości ich uzyskiwania w przyszłości. Wysokość takiej raty może sięgać od kilkuset do kilku tysięcy złotych.

Plan spłaty powinien być dostosowany do rzeczywistych zdolności regulowania długów. Nie trzeba obawiać się raty przekraczającej możliwości zarobkowe osoby zadłużonej. Zadaniem sądu jest wyznaczenie kwoty odpowiadającej sytuacji finansowej i majątkowej dłużnika, aby nie doprowadzić go ponownie do stanu niewypłacalności.

Wniosek o ogłoszenie upadłości jest co do zasady rozpoznawany na posiedzeniu niejawnym, czyli bez udziału dłużnika. Jeżeli jednak sąd uzna to za potrzebne, może wysłuchać dłużnika albo wezwać go do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Po wydaniu postanowienia dłużnik zostanie korespondencyjnie poinformowany o tej okoliczności.

Natomiast na etapie właściwego postępowania upadłościowego rozprawa w przedmiocie ustalenia planu spłaty wierzycieli może być lub musi być wyznaczona. Wiele zależy od tego w jakim trybie toczy się postępowanie, czyli na zasadach ogólnych lub uproszczonych. Jeśli mamy tryb ogólny to rozprawa jest obowiązkowa. W przypadku upadłości w trybie uproszczonym określenie planu spłaty może obejść się bez rozprawy sądowej.

Sama rozprawa przebiega podobnie w każdym wariancie. Kluczowym elementem posiedzenia jest przesłuchanie osoby zadłużonej. Sędzia zadaje pytania dotyczące przyczyn niewypłacalności, sytuacji mieszkaniowej, zawodowej, rodzinnej oraz zdrowotnej. Dopytuje również o miesięczne koszty życia oraz osoby pozostające na utrzymaniu. To wszystko ma na celu wyznaczenie poziomu spłaty długów.

Tak, osoba zadłużona może odwołać się od ustalonego przez sąd planu spłaty wierzycieli. W sytuacji, gdy nie jesteśmy zadowoleni z warunków spłaty i uważamy je za krzywdzące, to mamy do dyspozycji środek zaskarżenia. W przypadku upadłości konsumenckich zażalenie składa się do właściwego sądu okręgowego.

Samo zażalenie wnosi się za pośrednictwem sądu rejonowego, który wydał zaskarżone postanowienie. Skarżący ma jeden tydzień na złożenie zażalenia. Termin liczy się od dnia obwieszczenia postanowienia na portalu KRZ. Niezbędne będzie również wniesienie opłaty w kwocie 200 zł.

Zażalenie powinno zostać rozpoznane w terminie 30 dni od dnia przedstawienia akt sądowi drugiej instancji. W praktyce postępowanie zażaleniowe może jednak potrwać dłużej.. W tym czasie sąd dokona ponownej analizy sytuacji osoby zadłużonej i sprawdzi, czy plan został ustalony zgodnie z prawem. Jeśli nie przychyli się do stanowiska skarżącego, to zażalenie zostanie oddalone.

Jeśli potrzebujesz wsparcia w procesie upadłości, napisz do nas na adres kontakt@wyzerowani.pl lub uzupełnij formularz kontaktowy.

Upadłość konsumencka dawnego przedsiębiorcy obejmuje długi prywatne oraz związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wszelkie zobowiązania wynikające ze nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, podatków, opłat administracyjnych będą objęte postępowaniem upadłościowym.

Możliwość złożenia wniosku o upadłość konsumencką nie jest warunkowana uprzednim złożeniem wniosku w trybie dla przedsiębiorców. Mimo to warto pamiętać, że każdy przedsiębiorca – bez względu na to, czy działa w formie JDG czy spółki z o.o. – taki wniosek jest zobowiązany złożyć w sytuacji trwałej utraty płynności.

Ważne, żeby w obliczu bankructwa sprawnie podjąć decyzję o upadłości. Zdajemy sobie sprawę, że nie jest to prosta decyzja i wymaga znacznej odwagi. Szczególnie dla przedsiębiorcy, który w rozwój biznesu włożył całe serce i wiele lat wysiłków. Jednak czasem najlepszym rozwiązaniem jest pogodzenie się z niepowodzeniem i szybkie zamknięcie projektu.

Autor: Łukasz Hamara

Ustalenie planu spłaty wierzycieli przez sąd prowadzi do zakończenia postepowania upadłościowego. Plan obejmuje m.in. harmonogram spłaty długu, który powinien zostać skrupulatnie wykonany. Dowodem na prawidłową realizację obowiązków płatniczych jest roczne sprawozdanie z wykonania planu spłaty – to tam potwierdzamy, że sumienne realizujemy obowiązki płatnicze.